Öne Çıkanlar müsteşarlık jenaratör turan gez gülseren özdemir Yapı Kredi Genel Müdür Yardımcısı Erhan Adalı gordion avm kura çekimi 31 Mart seçimlerinde sandık sayısı şili ziyareti öncesi Şenol Güneşin Malatyaspor maçı sonrası değerlendirmesi Hizan HAİNCE

Sayıştay 2014 Raporları Meclis'te

Sayıştay, denetlediği kamu işletmelerinde istihdam, mali durum, işletme çalışmaları ve yatırımlarla ilgili ciddi sorunlar saptadı ve önerilerini TBMM’ye “Kamu İşletmeleri 2014 Yılı Denetim Raporları” şeklinde sundu. Raporda doğal gaz konusunda, “Türkiye’nin birincil enerji arzında büyük oranda yurt dışından karşılanan petrol ve doğal gaz kaynaklarına olan bağımlılığı devam etmektedir. Özellikle elektrik üretiminde doğal gazın payı yüksekliğini sürdürmekte, bu kaynakta sınırlı sayıda ülkeye olan bağımlılık arz güvenliği açısından ayrıca bir risk unsuru olarak görülmektedir” dedi.

-DOĞAL GAZ VE BOTAŞ-

Rapora göre BOTAŞ tarafından 2014 yılında yurt dışından 29.179 milyon TL tutarında doğal gaz alımı yapıldı. Alım miktarının yüzde 40’ı Rusya’dan, yüzde 14’ü Azerbaycan’dan, yüzde 21’i İran’dan gerçekleşti. TÜİK verilerine göre, 2014 yılında dış ticaret açığının 84,6 milyar Amerikan Doları düzeyinde olduğu dikkate alındığında, bu açıkta BOTAŞ tarafından gerçekleştirilen ithalatın önemli bir etkiye sahip olduğu görülüyor.

TPAO’nun doğal gaz üretimi, 2014 yılında önceki yıla göre yüzde 18,2 oranında azalarak 252 milyon Sm3 oldu. Sayıştay “Yeni doğalgaz saha keşfi yapılamadığı sürece doğalgaz üretiminin azalması kaçınılmaz olacaktır” dedi.

2014 yılında doğal gazın elektrik üretimindeki payı yüzde 44 olarak gerçekleşti.

BOTAŞ, yerli ve yabancı menşeli ham petrolün borularla taşınması yanında, doğal gazın satın alınması, yurt içinde taşınması ve ana müşterilere satılması faaliyetlerini yerine getiriyor. 2014 yılında taşınan ham petrol miktarındaki düşüş büyük oranda, Türkiye-Irak Ham Petrol Boru hattında kapasite kullanım oranının geçen yıl yüzde 16,6 iken 2014 yılında 8,8 seviyesine gerilemesinden kaynaklandı.

Raporda, “2014 yılında Türkiye genelinde üretilen enerjinin yüzde 47,9’u doğal gaz kullanılarak üretilmiştir. Tamamına yakını ithal kaynak olan doğal gazla enerji üretiminde yüzde 47,9 oranındaki dışa bağımlılık önemli bir arz güvenliği riski oluşturmakta, ayrıca elektrik üretiminde maliyetlerin azaltılması olanağını da güçleştirmektedir” denildi.

Sayıştay raporunda Türkiye’de kamu işletmelerinde istihdamla ilgili karşılaşılan sorunlar şöyle:

-Kuruluşların birçoğunda bilimsel yöntemlerle hazırlanmış norm kadrolar

bulunmasına rağmen uygulamaya konulmaması; gerçek personel ihtiyacının tespitini ve işin niteliğine uygun personel seçimini güçleştirmekte, mevcut kadroların ihtiyaca göre dağılımını da olumsuz yönde etkilemektedir.

-4857 sayılı İş Kanunu’nun geçici 6 ncı maddesi gereğince özel bir kanunla

düzenlenmesi öngörülen “Kıdem Tazminatı Fonu”nun tesis edilmemiş olması, kuruluşların kıdem tazminatı ödedikleri dönemdeki yüklerini artırmaktadır.

-Kuruluşlarda çalışan yüklenici işçileri, “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik uzmanlık gerektiren işler dışında olan bir işin bölünerek yükleniciye (alt işverene) verildiği ve aynı işin bir bölümünde asıl işveren kamu kuruluşunun işçisi ile birlikte çalışıldığı” iddiasını ve bu durumun 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2’nci maddesinin 7 nci fıkrasına aykırılık oluşturduğunu öne sürerek dava açmakta ve kuruluşlardan kadro talep etmektedirler. Açılan davaların, genellikle kuruluşlar aleyhine sonuçlanması sonucu ek istihdam ve ek işçilik maliyetlerine katlanılmaktadır.

-MALİ DURUMLA İLGİLİ SORUN VE ÖNERİLER-

Sayıştay kuruluşların faaliyetlerini yürütmede ihtiyaç duydukları öz kaynaklarının yetersizliği yanında destekleme faaliyetlerinden ve görev zararından doğan Hazine’den alacaklarının zamanında ve tam olarak ödenmemesinin kamu kuruluşlarının mali yapısında olumsuzluklara neden olduğunu bildirdi.

KİT’lerin alacaklarının tahsilindeki gecikmeler nedeniyle, yükümlülüklerini yerine getirebilmek için kredi kullanmak ve dolayısıyla finansman yüküne katlanmak zorunda kaldıklarını anlatan Sayıştay, şu önerilerde bulundu:

“-Kuruluşların finansman ihtiyaçlarının karşılanmasında yabancı kaynak kullanımının ve finansman yükünün azaltılması için gereken sermaye artırımlarının yapılmasının yanı sıra, ödenmemiş sermayeleri ile Hazine tarafından karşılanması gereken görev zararlarının zamanında ödenmesi sağlanmalıdır.

-Alacakların zamanında tahsil edilmesi sağlanmalı, kamu kuruluşlarının birbirlerine sattıkları mal ve hizmetlerin bedelinin zamanında ödenmesi için etkin önlemler alınmalıdır.”

Sayıştay işletme alımları konusunda, enerji, su, ulaştırma ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşların bir an önce kendi özel durumlarına uygun yasal ihale düzenlemesine gitmesini istedi.

-KAMU BANKALARININ TAKİPTEKİ ALACAKLARINA DİKKAT-

Kamu sermayeli mevduat bankalarının, mevduat artışında yüzde 6 oranıyla bankacılık sektör oranının altında kalmasının yanı sıra mevduat vadelerinin kısa olmasının kaynak maliyetlerinin yüksek gerçekleşmesine neden olduğunu saptayan Sayıştay şu sorunları saptadı:

“-Kamu bankalarının takipteki kredilerinin ulaştığı tutarlarla tahsilâtta yaşanan gecikmeler, bankaların gelirlerini ve kaynakların etkin şekilde kullanılmasını olumsuz yönde etkilemektedir.

Kamu bankaları, kredi kartları sayısı ile işlem ciroları ve internet bankacılığı işlem hacminde aktif büyüklüklerine göre sektör oranlarının altında kalmıştır.”

Sayıştay kamu bankalarında kaynak maliyetlerini düşürücü yönde yapılan çalışmaların devam ettirilerek, banka bilançosunun pasif tarafından ortalama vadenin uzatılmasını; mevduat artırıcı tedbirlerin alınması ve düşük maliyetli kaynaklara yönelmek suretiyle maliyetlerin düşürülmesini istedi.

Bir diğer öneri de “Takipteki alacakların tahsili yönündeki çalışmalar etkin şekilde sürdürülmelidir” oldu.

Sayıştay ayrıca kamu bankalarının kredi kartı sayısı ve işlem cirosu bakımından bankacılık sektöründeki pazar paylarını artırıcı politikaların geliştirilmesinin yanında, gelecekte sağlayacağı rekabet avantajları nedenleriyle internet bankacılığı müşteri sayısıyla işlem hacminin artırılması hususlarında daha fazla gayret göstermesini, müşteriyi teşvik edici politika ve uygulamalar geliştirmesini önerdi.

-YATIRIMLARLA İLGİLİ SORUNLAR VE ÖNERİLER-

-Enerji sektöründe, elektriğin üretiminden, iletim, dağıtım ve nihai tüketiciler tarafından kullanımında enerji verimliliğini artırmaya yönelik yatırımların özendirilmesi ve öncelik verilmesi konularının önemini koruduğunu bildirdi.

Enerji üretim tesislerinde yer alan teçhizattaki yerli dizayn ve üretim paylarının düşük seviyelerde bulunduğunu kaydeden Sayıştay, “Türkiye’nin birincil enerji arzında büyük oranda yurt dışından karşılanan petrol ve doğal gaz kaynaklarına olan bağımlılığı devam etmektedir. Özellikle elektrik üretiminde doğal gazın payı yüksekliğini sürdürmekte, bu kaynakta sınırlı sayıda ülkeye olan bağımlılık arz güvenliği açısından ayrıca bir risk unsuru olarak görülmektedir” dedi.

Sayıştay demiryolu hatlarının yüzde 90 oranındaki kısmında tek hat işletmeciliği yapıldığını bu durumun verimli, etkin çalışmayı, tren trafiğini ve gelir artışını olumsuz yönde etkilediğini bildirdi.

Demiryolu taşımacılığının toplam taşımacılık içindeki payının halen düşük seviyelerde bulunması nedeniyle, yük ve yolcu ulaştırma hizmetlerinin etkin, verimli, ekonomik, çevreye duyarlı, emniyetli ve kaliteli bir şekilde sürdürülmek üzere geliştirilmesi hususunun önemini koruduğunu anlatan Sayıştay şu önerilerde bulundu:

“-Enerji sektöründe; üretilen elektrik enerjisinin üretim, iletim ve dağıtımında verimliliği artırıcı tedbirler alınmalı, arz güvenliğini sağlamak üzere yerli kaynaklar ile ithal enerji kaynakları çeşitlendirilmeli, enerji santrallerinde yer alan tüm elektromekanik teçhizattaki yerli dizayn ve üretim oranlarını artırıcı planlamalar yapılmalı, üretimde dışa bağımlılığın azaltılmasına çalışılmalıdır.

-Demiryolu taşımacılığının toplam taşımacılık içindeki payının artırılması için; demiryolu işletmeciliğinin modernizasyonuna yönelik olarak, çift hatlı yolların arttırılması, yük ve yolcu ulaştırma hizmetlerinin geliştirilerek daha etkin, verimli, ekonomik, çevreye duyarlı, emniyetli ve kaliteli bir şekilde sürdürülmesi konusundaki çalışmalara etkinlik kazandırılmalıdır.”

-KAMU İŞLETMELERİ 2014 YILI DENETİM RAPORLARI TBMM BAŞKANLIĞINA SUNULDU-

Anayasa ve Sayıştay ile KİT denetlemesine ilişkin kanunlar uyarınca 2015 yılında 2014 yılı hesap ve işlemlerinin denetlenmesi sonucunda düzenlenen yıllık denetim raporları, denetlenen kuruluşların cevapları ve ilgili bakanlıkların görüşleri ile birlikte TBMM’ye 29 Aralık’ta gönderildi. Raporlar Kalkınma Bakanlığı ve Hazine’ye de gitti.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.